De Best Verzorgde Boeken

De Best Verzorgde Boeken

Introductie

Stichting De Best Verzorgde Boeken viert ieder jaar het beste dat de grafische sector voortbrengt: 33 boeken die met hart en ziel zijn gemaakt. Boeken die zich sterk onderscheiden in de combinatie van zeer goed ontwerp, opdrachtgeverschap en kwalitatief hoogstaande lithografie, druk en bindwijze. De jurering vindt ieder jaar eind januari plaats.

Alle aspecten van de grafische sector worden vertegenwoordigd in de verkiezing van De Best Verzorgde Boeken. Drie pijlers stutten deze verkiezing:

• de jurering eind januari (inzendingen in december) en de bekendmaking in maart
• het ontwerp en de productie van de catalogus over de selectie van dat jaar
• de tentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam in het najaar. De catalogus wordt daar gepresenteerd. Daarna worden De Best Verzorgde Boeken op diverse locaties getoond in binnen- en buitenland.

Om nieuwe generaties van jonge ontwerpers te inspireren bestaat sinds 2016 ook een studentenjury bij de verkiezing van De Best Verzorgde Boeken. Zes jonge ontwerpers in opleiding kiezen hun eigen selectie en maken een catalogus. Hun selectie is onderdeel van de tentoonstelling in het Stedelijk Museum.

Korte geschiedenis

De Nederlandse jaarlijkse uitverkiezing De Best Verzorgde Boeken kent een lange geschiedenis die teruggaat tot 1926, en is de oudste in deze categorie van Europa. Nederland heeft zich in die periode ontwikkeld tot een land dat bekend staat om zijn uitmuntende boekverzorging. Dit betreft de kwaliteit van de ontwerp- en uitgeeftraditie evenals het technische meesterschap van lithografie, drukken en binden. De term ‘best verzorgd’ is altijd gehandhaafd – en niet vervangen door ‘vormgegeven’ – omdat de jury in de eerste plaats boeken en niet boekontwerpen uitverkiest. Immers, in elk goed gemaakt boek ontmoeten inhoud en vorm elkaar. Elk goed gemaakt boek komt voort uit een samenwerking tussen een opdrachtgever/uitgever (al dan niet in eigen beheer), een ontwerper en technische producenten zoals lithografen, drukkers en binders. De rolverdeling tussen de verschillende partners wisselt maar ieder besteedt zorg om tot een goed eindresultaat te komen.

De continuïteit van de verkiezing is enige malen onderbroken geweest. We onderscheiden drie periodes: 1925 – 1932, 1948 – 1971 en 1986 t/m nu. De eerste keurcollectie (vijftig boeken), zoals de verzameling best uitgevoerde boeken in Nederland genoemd werd, was een initiatief van het Nederlandsch Verbond van Boekenvrienden (NVB) en dan vooral van ontwerper S.H. de Roos. De economische crisis en de jaren dertig betekende het einde van de eerste periode. Vanaf 1948 was er weer een verkiezing tot aan 1971 (onder auspiciën van de stichting CPNB, Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek) toen er helaas geen geld meer bij elkaar gebracht kon worden voor een catalogus, de belangrijkste, letterlijk tastbare drager van de verkiezing.

In 1986 werd Henk Kraima directeur van de CPNB en hij nam het initiatief om De Best Verzorgde Boeken nieuw leven in te blazen. Het jaarlijks bekronen en daarmee ontwikkelingen tonen in de zich steeds vernieuwende grafische industriële vormgeving bleek inmiddels wel weer voldoende draagvlak te hebben in het boekenvak, de grafische industrie en aanpalende culturele instellingen (zoals het Stedelijk Museum). Dankzij financiële steun van het toenmalige Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur konden er na vijftien jaar afwezigheid weer Best Verzorgde Boeken worden bekroond. Toen de overheidsfinanciering stopte is ervoor gekozen om in 1998 de activiteit in een aparte stichting onder te brengen waardoor gerichte sponsoring mogelijk werd.

In 2020 besloot de CPNB in haar beleid de focus te leggen op het bereiken van lezers, waardoor een jaarlijkse verkiezing die vooral gericht is op het vak en niet op het publiek, niet meer paste. Eind 2021 besloot De Best Verzorgde Boeken afscheid te nemen van de CPNB. In 2024 vond de stichting onderdak bij Allard Pierson, het museum en kennisinstituut voor de erfgoedcollecties van de Universiteit van Amsterdam.

Financiering

De Best Verzorgde Boeken wordt vandaag de dag mogelijk gemaakt door Fonds Pictoright, Igepa Nederland en L. van Heek Textiles. Van 2021 t/m 2026 ondersteunde ASF Goede Doelen Fonds ook De Best Verzorgde Boeken.

Missie

De Stichting heeft als missie om het belang van kwalitatief goede boekverzorging van Nederlandse makelij in de breedste zin van het woord te bevorderen.

Visie

Een sterke en duurzame positie van het Nederlandse fysieke boek als cultureel en grafisch medium, met erkenning en waardering in binnen- en buitenland.

Bestuur

Het bestuur bestaat uit:
voorzitter: Madeleine van Lennep, oud-directeur BNO
penningmeester: Jesse Muller, oprichter/eigenaar Jesse Presse
bestuurslid: Martijn Kicken, grafisch adviseur NPN Printing

De bestuurders ontvangen voor hun werkzaamheden geen beloning.

Directeur

De directeur van de stichting is Esther Scholten.
Te bereiken op info@debestverzorgdeboeken.nl

Beleidsplan De Best Verzorgde Boeken 2025 – 2028

Hoofdlijnen van het Beleidsplan 2025-2028

Ter verwezenlijking van deze doelstelling organiseert de stichting jaarlijks de verkiezing van De Best Verzorgde Boeken. Tussen december en januari kunnen boeken worden ingezonden, waarna een vakjury en een studentenjury de inzendingen beoordelen. De geselecteerde boeken worden bekendgemaakt, beschreven in publicaties Nederland en daarbuiten. Daarnaast organiseert de stichting jaarlijks Bookmaking Uncovered – de Just Enschedé Salon, een programma van presentaties, lezingen en discussies gericht op kennisdeling binnen de grafische en culturele sector. Ook onderhoudt de stichting internationale samenwerkingen en neemt zij deel aan internationale tentoonstellingen. Door deze activiteiten bevordert de stichting de kwaliteit van Nederlandse boekvormgeving, stimuleert zij kennisuitwisseling tussen ontwerpers, uitgevers, producenten, studenten en publiek, en vergroot zij de zichtbaarheid van het Nederlandse boek als cultureel en grafisch medium.